Tuổi dậy thì
là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi
Dậy thì là giai
đoạn cơ thể phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn nội tiết tố. Lúc này, hormone
sinh dục bắt đầu được sản xuất với số lượng nhiều hơn, kéo theo sự phát triển của
nhiều cơ quan và tuyến trong cơ thể. Bên cạnh sự thay đổi về chiều cao, cân nặng
hay đặc điểm sinh dục, các tuyến mồ hôi vùng nách cũng bắt đầu hoạt động mạnh
hơn. Đây là lý do nhiều người nhận thấy mùi cơ thể xuất hiện từ giai đoạn này.
Vai trò của
tuyến Apocrine trong việc hình thành mùi cơ thể
Ở vùng nách có
hai nhóm tuyến mồ hôi chính là tuyến Eccrine và tuyến Apocrine. Tuyến Eccrine
có chức năng điều hòa thân nhiệt bằng cách tiết ra mồ hôi chứa chủ yếu là nước
và muối khoáng nên thường không gây mùi.
Trong khi đó,
tuyến Apocrine lại tiết ra dịch chứa nhiều protein, lipid và các chất hữu cơ
khác. Khi lượng dịch này tiếp xúc với vi khuẩn trên bề mặt da, chúng sẽ bị phân
hủy và tạo nên mùi đặc trưng vùng nách.
Trước tuổi dậy
thì, tuyến Apocrine gần như chưa hoạt động mạnh nên hầu hết trẻ nhỏ không có
mùi cơ thể rõ rệt. Khi bước vào tuổi dậy thì, dưới tác động của hormone, tuyến
này phát triển và tăng tiết dịch, từ đó làm mùi cơ thể bắt đầu xuất hiện.
Vì sao có
người bị hôi nách, có người thì không?
Không phải ai
bước vào tuổi dậy thì cũng bị hôi nách. Mức độ hoạt động của tuyến Apocrine ở mỗi
người là khác nhau. Bên cạnh đó, yếu tố di truyền, cơ địa, tình trạng tăng tiết
mồ hôi và hệ vi khuẩn trên da cũng góp phần quyết định mùi cơ thể có rõ rệt hay
không. Đó là lý do có người chỉ có mùi nhẹ sau khi vận động, trong khi người
khác lại gặp tình trạng hôi nách kéo dài dù đã vệ sinh sạch sẽ.
Hôi nách ở
tuổi dậy thì có phải do vệ sinh kém?
Đây là một quan
niệm chưa hoàn toàn chính xác. Việc vệ sinh cá nhân không tốt có thể khiến vi
khuẩn phát triển nhiều hơn và làm mùi cơ thể trở nên nặng hơn. Tuy nhiên,
nguyên nhân cốt lõi của hôi nách vẫn là sự hoạt động của tuyến Apocrine kết hợp
với vi khuẩn trên da.
Nói cách khác,
ngay cả những người có thói quen vệ sinh cơ thể hằng ngày vẫn có thể gặp tình
trạng hôi nách nếu tuyến Apocrine hoạt động mạnh.
Hôi nách ở
tuổi dậy thì có tự hết không?
Một số trường hợp
mùi cơ thể chỉ xuất hiện nhẹ trong giai đoạn đầu và có thể thay đổi theo nội tiết
hoặc thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân liên quan đến hoạt động mạnh
của tuyến Apocrine hoặc yếu tố di truyền, tình trạng hôi nách thường không tự
biến mất hoàn toàn theo thời gian. Khi đó, việc sử dụng sản phẩm khử mùi chỉ
giúp kiểm soát triệu chứng tạm thời mà không giải quyết được nguyên nhân. Nếu
mùi cơ thể kéo dài, ảnh hưởng đến học tập, công việc hoặc khiến người bệnh mất
tự tin trong giao tiếp, nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn
phương pháp điều trị phù hợp.
Có thể phòng
ngừa hôi nách từ tuổi dậy thì không?
Mặc dù không thể
thay đổi yếu tố cơ địa hay di truyền, việc xây dựng thói quen chăm sóc cơ thể
đúng cách vẫn giúp hạn chế mùi vùng nách.
Giữ vùng nách sạch
sẽ và khô thoáng, lựa chọn quần áo có khả năng thấm hút mồ hôi tốt, hạn chế thực
phẩm có mùi nồng và duy trì lối sống lành mạnh đều góp phần giảm điều kiện để
vi khuẩn phát triển.
Đối với những
trường hợp mùi cơ thể xuất hiện rõ rệt và kéo dài, việc thăm khám sớm sẽ giúp
xác định nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp trước khi tình trạng ảnh hưởng
nhiều đến chất lượng cuộc sống.
Kết luận
Hôi nách thường
bắt đầu xuất hiện ở tuổi dậy thì do sự thay đổi nội tiết làm tuyến Apocrine hoạt
động mạnh hơn. Khi dịch tiết từ các tuyến này kết hợp với vi khuẩn trên da sẽ tạo
nên mùi cơ thể đặc trưng. Tuy nhiên, không phải ai bước vào tuổi dậy thì cũng bị
hôi nách. Mức độ mùi cơ thể còn phụ thuộc vào cơ địa, yếu tố di truyền và hoạt
động của tuyến mồ hôi. Nếu tình trạng kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đến sinh hoạt
hằng ngày, bạn nên thăm khám với bác sĩ để được tư vấn hướng điều trị phù hợp.
